Cứu Sống Cả Mẹ Và Con Sản Phụ Bị Bóc Tách Động Mạch Chủ

Mới đây, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM (BV ĐHYD TPHCM) vừa phối hợp liên chuyên khoa giữa Trung tâm Tim mạch và Khoa Phụ sản để hội chẩn và phẫu thuật thành công cho một sản phụ bị bóc tách động mạch chủ cấp và tình trạng cấp cứu có thể gây tử vong bất cứ lúc nào. Lúc phát hiện sản phụ bị bóc tách động mạch chủ, thai kỳ mới chỉ ở tuần thứ 33.

Đó là trường hợp sản phụ N.T.Đ (33 tuổi, ngụ tại Phường Tân Thuận Tây, quận 7) được người nhà đưa đến cấp cứu tại BV ĐHYD TPHCM. Tại đây, các bác sĩ chẩn đoán chị Đ. bị bóc tách động mạch chủ ngực type A, phình gốc động mạch chủ - Hở van động mạch chủ nặng – Hội chứng Marfan – Thai 33 tuần 5 ngày chậm tăng trưởng. Các bác sĩ yêu cầu người bệnh nhập viện gấp vì tình trạng bệnh rất nguy hiểm.

Trước đó, chị Đ. xuất hiện những triệu chứng như khó thở, thường xuyên ngất xỉu, gia đình nghĩ là do các triệu chứng của sản phụ vì từ trước đến nay chị Đ. không hề thấy dấu hiệu của bệnh tim. Sau khi đi khám thai định kỳ ở Từ Dũ, bệnh viện nghi ngờ chị Đ. bị bệnh lý động mạch chủ cấp tính nên đề nghị chuyển viện sang BV ĐHYD TPHCM vì thế mạnh trong phối hợp liên chuyên khoa để điều trị cho người bệnh.

Tại Khoa Cấp cứu, các bác sĩ nhận định đây là một ca bệnh khó, cần phối hợp liên chuyên khoa để điều trị cho người bệnh. Vấn đề nan giải được đặt ra cho đội ngũ các bác sĩ là mổ tim trước hay mổ lấy thai trước. Vì thai nhi là thai non 33 tuần và hiện đang trong tình trạng suy dinh dưỡng, khó có thể thích nghi với môi trường bên ngoài. Nếu lấy thai sớm, động mạch chủ của người mẹ đang ở trong tình trạng nguy cấp, trong lúc phẫu thuật lấy thai có thể xảy ra rất nhiều rủi ro.

PGS TS BS. Nguyễn Hoàng Định – Phó Giám Đốc Trung tâm tim mạch, Trưởng khoa Phẫu thuật Tim mạch BV ĐHYD TPHCM nhận định, bóc tách động mạch chủ là một cấp cứu ngoại khoa, nếu không xử trí kịp chỗ bóc tách sẽ bị vỡ vào khoang màng tim, gây chảy máu, mất máu, gây chèn ép tim làm tim không co bóp được nữa và người bệnh sẽ tử vong. Riêng trong trường hợp này, vì người bệnh mang thai nên bệnh lý của người mẹ có thể ảnh hưởng đến tính mạng của cả hai mẹ con. Vấn đề đặt ra là làm sao để cứu cả mẹ và con là lý tưởng nhất. Đối với người mẹ, cần phải phẫu thuật càng sớm càng tốt, vì càng để lâu thì nguy cơ bị vỡ mạch máu càng cao hơn.

Về mặt sản khoa, TS BS. Trần Nhật Thăng – Trưởng khoa Phụ sản BV ĐHYD TPHCM cho biết: “Đây là trường hợp thai kỳ vừa non tháng vừa chậm tăng trưởng mạn tính kéo dài, vì vậy khi em bé sinh ra sẽ có những khó khăn trong thích nghi với cuộc sống sau sinh. Nhưng xét về tình trạng của người mẹ tại thời điểm đó, nếu không mổ lấy thai thì những biến chứng của bóc tách động mạch chủ có thể dẫn đến nguy hiểm tính mạng người mẹ, như vậy cũng không thể an toàn cho thai nhi được”. 

Sau khi tiến hành hội chẩn liên chuyên khoa, các bác sĩ đã quyết định mổ lấy thai ra trước rồi sau đó tiến hành phẫu thuật động mạch chủ cho người mẹ. “Khi mổ lấy thai cũng có những nguy hiểm, vì trong quá trình mổ sẽ gây một tác động lớn lên người mẹ, huyết áp có thể thay đổi lên xuống, động mạch chủ có thể vỡ ra ngay trong lúc mổ. Vì vậy chúng tôi đã chuẩn bị các ê-kíp sẵn sàng, nếu trong trường hợp người mẹ bị vỡ mạch máu trong lúc lấy em bé thì sẽ tiến hành ngay việc phẫu thuật cho người mẹ”, PGS TS BS. Nguyễn Hoàng Định cho biết thêm.

Ngày 29/06/2019, TS BS. Trần Nhật Thăng cùng ê-kíp Khoa Phụ sản thực hiện mổ lấy thai cho sản phụ tại phòng mổ tim (mổ ngang đoạn dưới tử cung lấy thai, thắt động mạch tử cung 2 bên dự phòng), bên cạnh là ê-kíp mổ tim, sẵn sàng thực hiện phẫu thuật tim bất cứ lúc nào. May mắn quá trình mổ lấy thai diễn ra thuận lợi, một bé gái khỏe mạnh nặng 1.8kg ra đời, được chuyển đến nằm phòng dưỡng nhi.

Sau ca mổ lấy thai, sản phụ được nghỉ ngơi một ngày để hồi sức chuẩn bị cho cuộc phẫu thuật tiếp theo. Ngày 01/07/2019, PGS TS BS. Nguyễn Hoàng Định cùng ê-kíp Trung tâm Tim mạch thực hiện một cuộc đại phẫu cho chị Đ. (thực hiện thay gốc động mạch chủ, đặt stent graft động mạch chủ ngực xuống), ca phẫu thuật đã thành công trong sự hân hoan của đội ngũ bác sĩ và nhân viên y tế.

 

PGS TS BS. Nguyễn Hoàng Định cùng ekip phẫu thuật tim


Đến ngày 09/07/2019, em bé đã khỏe mạnh và được xuất viện. Một tuần sau phẫu thuật, chị Đ. cũng phục hồi theo hướng tích cực và đang tiếp tục nằm viện để theo dõi. Chị Đ. chia sẻ: “May mắn là Bệnh viện có cả Trung tâm Tim mạch và khoa Sản để phối hợp phẫu thuật cho mẹ con em. Giờ con em được khỏe mạnh xuất viện rồi, em chỉ mong nhanh khỏe để trở về với con. Cảm ơn BV ĐHYD TPHCM đã khám và chẩn đoán được bệnh của em, có các bác sĩ giỏi để phẫu thuật thành công cho mẹ con em. Em cảm ơn rất nhiều”.

PGS TS BS. Trương Quang Bình – Phó Giám Đốc BV ĐHYD TPHCM, Giám đốc Trung tâm tim mạch nhấn mạnh chìa khóa thành công của ca bệnh phức tạp này chính là sự phối hợp liên chuyên khoa nhịp nhàng và hiệu quả trong Bệnh viện. Điều trị đa mô thức với sự phối hợp liên chuyên khoa là một trong những phương pháp được cập nhật từ sự tiến bộ của nền y học thế giới. Tại BV ĐHYD TPHCM, mô hình chuyên môn chuyển dần từ sự phân định các khoa một cách cứng nhắc thành các đội chuyên sâu cho từng loại bệnh. Mỗi “đội” là một sự kết hợp đa mô thức, nhiều bác sĩ của nhiều chuyên khoa cùng chẩn đoán, cùng lên kế hoạch, cùng điều trị cho từng loại bệnh chuyên biệt để đạt được mục đích chẩn đoán chính xác nhất, điều trị hiệu quả nhất.

Khuyến cáo về ca bệnh này, PGS TS BS. Nguyễn Hoàng Định cho biết: “Người bệnh bị dãn động mạch chủ do hội chứng Marfan, dãn toàn bộ gốc động mạch chủ, đường kính dãn lên tới 7cm, việc có thai là yếu tố thúc đẩy, khởi phát gây ra biến chứng rách mạch máu trên mạch máu bị yếu. Như vậy sản phụ nên đi khám tim mạch để loại trừ những bệnh tim mạch sẵn có có thể gây biến chứng. Y văn cũng ghi nhận nhiều trường hợp sản phụ không bị hội chứng Marfan, động mạch chủ không dãn nhưng vẫn bị bóc tách động mạch chủ trong thai kỳ. Người ta nghĩ rằng, tình trạng tăng huyết áp, tăng thể tích tuần hoàn ở phụ nữ mang thai nhất là trong 3 tháng cuối thai kỳ là nguyên nhân tác động làm rách động mạch chủ. Do đó, sản phụ cần hết sức cảnh giác với các triệu chứng đau ngực hoặc đau bụng dữ dội, đột ngột”.

Về phương diện sản khoa cũng như chẩn đoán trước sinh, TS BS. Trần Nhật Thăng khuyến cáo, không nên lơ là trong việc kiểm tra sức khỏe tiền hôn nhân cũng như trước khi mang thai. Việc thăm khám giúp chẩn đoán sớm các yếu tố di truyền có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ và bé. Như trong trường hợp này, sản phụ mang thai lần đầu có những biến chứng của bệnh bẩm sinh, đột biến gen có thể di truyền sang con. Nếu chẩn đoán sớm sẽ có kế hoạch để điều trị cho cả mẹ và con, tránh những tai biến bất ngờ xảy ra như vừa rồi.

 

PGS TS BS. Nguyễn Hoàng Định chúc mừng người bệnh đã bình phục

Scroll To Top